Τεχνητή Νοημοσύνη: Τέχνες, Μουσική & Λογοτεχνία

Η τεχνητή νοημοσύνη και η μεταμόρφωση της δημιουργικής οικονομίας & μουσικής βιομηχανίας

Όταν οι Beatles κυκλοφόρησαν το “Now And Then” τον Νοέμβριο του 2023 ως single. Αυτό  δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και  ήταν το πρώτο και μοναδικό τραγούδι του συγκροτήματος στον 21ο αιώνα αλλά και το τελευταίο τους ταυτόχρονα.

Περισσότερο από έναν χρόνο αργότερα, το κομμάτι συνεχίζει να γράφει ιστορία, κερδίζοντας το Grammy καλύτερης ροκ ερμηνείας (2 Φεβρουαρίου 2025), 55 χρόνια μετά τη διάλυση του συγκροτήματος. Πρόκειται για το πρώτο τραγούδι με τη συμβολή τεχνητής νοημοσύνης που αναγνωρίστηκε επισήμως από τη Recording Academy.

Η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) δεν είναι απλώς μια τάση· αλλάζει τον κόσμο με απρόβλεπτους τρόπους, ακόμα και στη μουσική. Ο Τζος Αντονούτσιο, καθηγητής στη Σχολή Media Arts and Studies του Ohio University, τονίζει πως βρισκόμαστε μόνο στην αρχή: «Είναι ένα σύνολο εργαλείων που ξεπερνά ό,τι έχουμε δει μέχρι τώρα στην ανθρώπινη καινοτομία. Η ιστορία των Beatles είναι ενδεικτική των αλλαγών που θα επηρεάσουν ολόκληρη τη δημιουργική βιομηχανία».

Στο Ohio University ήδη διδάσκονται μαθήματα που ενσωματώνουν την τεχνητή νοημοσύνη στη μουσική παραγωγή, το μοντάζ, την αφήγηση και τις τέχνες. Οι εφαρμογές της περιλαμβάνουν απομόνωση φωνών, σύνθεση φωνητικών που μιμούνται υπάρχοντες καλλιτέχνες, και δημιουργία νέων συνθέσεων. Ήδη τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα και οι συνθέσεις τους  αποτελούσαν τρόπο έκφρασης αλλά και χρήσης για τους μουσικούς.

Ωστόσο, παρά τις δημιουργικές δυνατότητες, εγείρονται σοβαρά ζητήματα: δικαιώματα, ηθική χρήση της εικόνας/φωνής και ο υπερκορεσμός της αγοράς. Υπολογίζεται ότι κάθε μέρα ένα αριθμητικό εύρος 100.000–150.000 νέα τραγούδια εμφανίζονται στις πλατφόρμες με την  τεχνητή νοημοσύνη να αναμένεται να μεγιστοποιήσει  αυτόν τον όγκο.

Όπως σημειώνει ο Αντονούτσιο: «Η τέχνη είναι τέχνη· η τεχνολογία των τελευταίων 100 ετών έδωσε στους καλλιτέχνες μέσα για εξαιρετικά δημιουργικά επιτεύγματα. Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πλέον μέρος αυτής της συνέχειας, με πολύ πιο ισχυρά εργαλεία» (μετάφραση από on line άρθρο Ohio University, 2024,βλέπε αναφορά στην βιβλιογρ.)

Με την  τεχνητή νοημοσύνη (AI) να έχει εισχωρήσει δυναμικά στον χώρο της δημιουργίας, μεταμορφώνοντας τον τρόπο που παράγεται και καταναλώνεται η τέχνη και η μουσική, από τα πρώτα  πειράματα ως και τις σύγχρονες εφαρμογές σε μουσικά κομμάτια και εικαστικά έργα, η AI φαίνεται να ανοίγει νέους ορίζοντες, αλλά παράλληλα να εγείρει σημαντικά ηθικά, πολιτισμικά και νομικά ζητήματα (Huang & Chen, 2020). Τουλάχιστον κάτι τέτοιο μαρτυρά η εισαγωγή της ως μάθημα σε μεγάλα κολλέγια και πανεπιστημιακά τμήματα μουσικής κι άλλων τεχνών  σε όλον τον κόσμο, οι εκτενείς συζητήσεις για ηθικά θέματα που τίθενται, αλλά και η απάντηση καλλιτεχνών και μουσικών σε επίσημες έρευνες οι οποίοι δηλώνουν επίσημα ότι τουλάχιστον το 65% αυτών την χρησιμοποιεί ενεργά για έργα, συναυλίες κλπ. σε Ευρώπη και Αμερική με το ποσοστό να εκτιμάται στην πραγματικότητα πάρα πολύ παραπάνω.

Ωστόσο, προκαλεί αντιδράσεις από καλλιτέχνες και επιχειρηματίες της τέχνης, αλλά και  το ευρύ κοινό. Εκφράζονται  σοβαρές και βάσιμες ανησυχίες αναφορικά με θέματα αυθεντικότητας, πνευματικής ιδιοκτησίας και εγγενούς αξίας της τέχνης που παράγεται με τεχνολογία. Έτσι, εδώ θα δούμε ορισμένα σημαντικά στοιχεία με στόχο μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα που πολλοί δεν την διαθέτουν καθόλου. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά στην ανθρώπινη εξέλιξη που νέα τεχνολογικά βήματα προξενούν φόβο.

Η δημιουργικότητα στην τέχνη 

Η  διασκευή ή η διακειμενικότητα στην λογοτεχνία έχουν ιστορικά αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, οι καλλιτέχνες και οι δημιουργοί εμπνεύστηκαν από το έργο άλλων, αναπαράγοντας ή διασκευάζοντας κλασικά κομμάτια, παραδοσιακές μελωδίες και πολιτισμικές εκφράσεις (Gibbs, 2019). Κάτι τέτοιο ενίσχυε την καινοτομία και τον διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές και κουλτούρες. Η εισαγωγή της τεχνολογίας  AI,όμως  επέφερε μια ριζική αλλαγή στον τρόπο παραγωγής περιεχομένου καθώς υπάρχει πια η δυνατότητα μιας αυτοματοποίησης  της παραγωγής μουσικής, εικαστικών και λογοτεχνίας, δημιουργώντας έργα που μοιάζουν με ανθρώπινη δημιουργία ή και συχνά υπερβαίνουν τις ανθρώπινες δυνατότητες (Huang & Chen, 2020) σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και διχως ένα αντίστοιχο κόστος.

Τα αίτια των αντιδράσεων  και  ανησυχιών

Ποιοί είναι οι λόγοι για τις ανησυχίες που υπάρχουν παρά τα πλεονεκτήματα;

Ζητήματα αυθεντικότητας και ανθρώπινης ψυχής

Όλοι θεωρούμε  ότι η τέχνη πρέπει να αντανακλά ανθρώπινες εμπειρίες, συναισθήματα και ψυχή. Η χρήση AI, που βασίζεται σε μαθηματικά μοντέλα και δεδομένα, θεωρείται ότι απομακρύνει την αυθεντικότητα και την ανθρώπινη διάσταση από το έργο (Gibbs, 2019). Ο διάσημος μουσικός Brian Eno έχει δηλώσει ότι η τέχνη που δημιουργείται από μηχανές ελλείπεται ανθρώπινης εμπλοκής και συναισθήματος. Πράγματι, το γεγονός ότι ένας καλλιτέχνης έχει ήδη αισθανθεί την ανάγκη για έκφραση, έχει ήδη γοητευτεί από το αφηρημένο αντικείμενο-σύλληψη-ιδέα που θέλει να εκφράσει και επενδύσει χρόνο και κόπο σε αυτό είναι από μόνο του γοητευτικό και συνυφασμένο με την καλλιτεχνική ταυτότητα του δημιουργού αλλά και την κοινωνική αντίληψη για την τέχνη. Ο ανθρώπινος νους δυσκολεύεται να δεχτεί την όποια δυνατότητα αναγνώρισης και τυποποίησης μοτίβων έκφρασης του ανθρώπινου ψυχισμού και επαναληψιμότητας αυτών με τρόπο αυτοματοποιημένο, παρά μόνο επικουρικά και περιορισμένα. Οπότε η καταιγιστική και αλματώδης εξέλιξη προκαλεί τεράστια αμηχανία. Έστω και αν οι ίδιοι οι καλλιτέχνες χρόνια τώρα χρησιμοποιούν ανάλογες τεχνικές δυνατότητες- αλλά όχι φανερά.

 Πνευματικά δικαιώματα και ηθική

Πολλά έργα AI βασίζονται σε δεδομένα και έργα προγενέστερων  δημιουργών, προκαλώντας πολύ σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την προστασία της πνευματικής  ιδιοκτησίας και την αποζημίωση των δημιουργών οικονομικά. Προς την αποκατάσταση τέτοιων αδικιών κινούνται πλέον παντού και οι κυβερνήσεις με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Σουηδία που πρόσφατα ανέπτυξε εφαρμογή που δίνει την ελευθερία στον δημιουργό ενός μουσικού κομματιού να απαγορεύει την άντληση του από εταιρείες και εφαρμογές ΑΙ. Το θέμα είναι: π οιός έχει τα δικαιώματα όταν η μουσική ή η τέχνη παράγεται από AI; Το παράδειγμα του AIVA, ενός συστήματος σύνθεσης μουσικής, έχει προσελκύσει συζητήσεις σχετικά με το αν η μουσική που παράγεται ανήκει εν τέλει σε προγραμματιστές, σε χρήστες ή στο ίδιο το σύστημα (Vincent, 2021).Στις ΗΠΑ δεν μπορείς να κατοχυρώσεις μουσική μέσω ΑΙ μόνο στίχους ενός μουσικού κομματιού.

Αντικαθιστούνται τα ανθρώπινα δημιουργήματα;

Ο φόβος ότι η αυτοματοποίηση θα αντικαταστήσει τους ανθρώπινους καλλιτέχνες και θα μειώσει τις ευκαιρίες εργασίας στον χώρο της τέχνης είναι ευρέως διαδεδομένος και όχι άδικα. Η περίπτωση των AI-generated artworks που πωλούνται σε δημοπρασίες, όπως το έργο Portrait of Edmond de Belamy του 2018, προκάλεσε συζητήσεις σχετικά με την αξία και την αυθεντικότητα της τέχνης που δημιουργείται από μηχανές (McCosker & Kember, 2020).

Πολιτισμικές και ηθικές αξίες

Σε πολλές κουλτούρες, η τέχνη θεωρείται έκφραση της ανθρώπινης ψυχής και πολιτισμικής ταυτότητας. Η εισαγωγή AI μπορεί να θεωρηθεί ότι απειλεί αυτήν την παράδοση, δημιουργώντας ανησυχίες για την απώλεια πολιτισμικής αυθεντικότητας και ταυτότητας (McCosker & Kember, 2020), αλλά και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο άνθρωπος και η αξία του.

Η εξέλιξη της έρευνας και η θέση της επιστημονικής κοινότητας

Παρά τις αντιδράσεις, η επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα συνεχίζει να διερευνά και να προωθεί τη χρήση της AI στη δημιουργία ενώ έχει ενταχθεί ως μάθημα σε μεγάλα Κολλέγια Μουσικής όπως το Berkeley. Μοντέλα αναπτύσσονται  που μπορούν να συνθέσουν μουσική, να δημιουργήσουν εικαστικά και να παράγουν λογοτεχνία (Huang & Chen, 2020). Οι ερευνητές τονίζουν ότι η AI μπορεί να λειτουργήσει ως συνεργάτης και όχι ως υποκατάστατο του ανθρώπινου δημιουργού. Ο σκοπός είναι η ενίσχυση της δημιουργικότητας και η διεύρυνση των ορίων, με την τήρηση ηθικών κανόνων και διαφάνειας (Vincent, 2021).

Παραδείγματα -  εφαρμογές

Μουσική

Το 2019, το τραγούδι Daddy’s Car, από το εργαστήριο Sony CSL, μιμείται το στυλ των Beatles και αποτέλεσε σημαντικό ορόσημο στην εξέλιξη της AI στη μουσική (Gibbs, 2019). Παράλληλα, το DeepAI’s MuseNet μπορεί να παράγει μουσική σε διάφορα είδη και στυλ, ενισχύοντας τη δημιουργική διαδικασία. Παράλληλα η μουσική μπάντα The Velvet Sundown εξέδωσε δυο άλμπουμ πριν την παραδοχή ότι η μουσική τους, οι εικόνες και το backstory ήταν δημουργήματα  AI και έγινε viral με 1εκατ. streams εγείροντας νέα θέματα.

 Εικαστικά

Ο καλλιτέχνης Obvious χρησιμοποίησε το Generative Adversarial Network (GAN) για να δημιουργήσει έργα τέχνης που πωλήθηκαν σε δημοπρασίες. Το έργο Edmond de Belamy πωλήθηκε έναντι 432.500 δολαρίων το 2018, προκαλώντας διαμάχη σχετικά με το τί ορίζουμε ως "δημιουργικότητα" (McCosker & Kember, 2020).

Πολιτισμική κληρονομιά

Το έργο The Next Rembrandt, που δημιουργήθηκε από μια ομάδα ερευνητών σε συνεργασία με τεχνητή νοημοσύνη, χρησιμοποίησε δεδομένα και τεχνικές αναγνώρισης για να παράγει ένα νέο πορτρέτο σε στυλ του ζωγράφου Rembrand, προκαλώντας ερωτήματα σχετικά με την αυθεντικότητα και την αξία της τέχνης σε μια τέτοια περίπτωση (Vincent, 2021).

Εταιρείες παραγωγής μουσικής και  μουσικοί

Οι εταιρείες παραγωγής μουσικής

Πολλές μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες και τεχνολογικές επιχειρήσεις επενδύουν στην ανάπτυξη εργαλείων Al:  Η Sony Music και Universal Music συνεργάζονται με start-ups και ερευνητικά κέντρα που αναπτύσσουν τεχνολογίες AI για τη σύνθεση και παραγωγή μουσικής (Huang & Chen, 2020). Το Sony’s Magenta project δηλώνει ότι η AI αποτελεί εργαλείο συνεργασίας και όχι υποκατάστατο, συμβάλλοντας στον πειραματισμό και την καινοτομία. Στις ΗΠΑ οι εταιρείες παραγωγής δεν δέχονται demo τραγουδιών ή μουσικής με ΑΙ αν και προβλέπεται ότι αυτό στην πορεία μπορεί να διαφοροποιηθεί.

Mουσικοί & δημιουργοί

Πολλοί καλλιτέχνες έχουν δηλώσει ότι ήδη χρησιμοποιούν AI και προηγμένα εργαλεία τεχνολογίας: Οι Tiësto, Deadmau5 και άλλοι διάσημοι DJ και παραγωγοί δηλώνουν ότι η τεχνολογία βοηθά στη δημιουργία και τον πειραματισμό. Μουσικοί όπως η Taryn Southern αναφέρουν ότι η AI αποτελεί συνεργάτη και εργαλείο για τα έργα τους, επιταχύνοντας και εμπλουτίζοντας τη διαδικασία. Ωστόσο, πολλοί εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με την αυθεντικότητα και τα πνευματικά δικαιώματα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη διαφάνειας και ηθικής χρήσης (Vincent, 2021).

Παραγωγοί και οι καλλιτέχνες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση και εξέλιξη της πολιτισμικής μας ταυτότητας. Η τεχνολογία, όπως η AI, δεν στοχεύει να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα, αλλά να λειτουργήσει ως εργαλείο που μπορεί να εμπλουτίσει και να υποστηρίξει το έργο τους. Η ουσία βρίσκεται στη συνεργασία και στην υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας, ώστε να ενισχύσουμε την πρωτοτυπία και την αυθεντικότητα της τέχνης, χωρίς να υποβαθμίζουμε την αξία των ανθρώπινων δημιουργών. Κατά συνέπεια ο άνθρωπος εξακολουθεί να είναι υπεύθυνος για το ηθικό κομμάτι και τον τρόπο χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης όπως και σε όλα τα τεχνολογικά επιτεύγματα μέχρι τώρα.

Καλλιτέχνες άλλων τεχνών

Εικαστικά & ψηφιακή τέχνη: 

Ο Mario Klingemann δηλώνει ότι η AI διευρύνει τα όρια της δημιουργικότητας, αλλά απαιτεί διαφάνεια και ηθική χρήση (McCosker & Kember, 2020). Στην Λογοτεχνία  συγγραφείς όπως ο Ross Goodwin χρησιμοποιούν AI για βοηθητική γραφή,αλλά σταθερά όλοι υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχει υποκατάστατο για την ανθρώπινη έμπνευση. Στην φωτογραφία και τον κινηματογράφο ο Refik Anadol και άλλοι δηλώνουν ότι η AI είναι εργαλείο που ενισχύει την καλλιτεχνική έκφραση, αλλά η ανθρώπινη δημιουργικότητα παραμένει θεμελιώδης (Huang & Chen, 2020).

Φιλοσοφική και Ηθική διάσταση:

Πνευματική Ιδιοκτησία και αυθεντικότητα: 

Ένα από τα βασικότερα φιλοσοφικά ζητήματα που ανακύπτουν με την εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργία τέχνης είναι η έννοια της αυθεντικότητας. Παραδοσιακά, η αυθεντικότητα θεωρείται ότι πηγάζει από την ανθρώπινη εμπλοκή, το πνεύμα και την ψυχή του δημιουργού (Danto, 1981). Ωστόσο, η χρήση AI προκαλεί αμφιβολίες σχετικά με το αν τα έργα που παράγονται από μηχανές μπορούν να έχουν την ίδια αξία και αυθεντικότητα με αυτά που δημιουργούνται από ανθρώπους. Ο Heidegger (1977) υποστήριζε ότι η τέχνη αποτελεί μια έκφραση της ανθρώπινης ύπαρξης και της σχέσης της με τον κόσμο. Συνεπώς, η μετατόπιση της δημιουργίας σε μηχανές εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν η τέχνη που παράγεται από AI μπορεί να διατηρεί το πνευματικό και υπαρξιακό της βάθος.

Όσον αφορά την πνευματική ιδιοκτησία, η χρήση AI θέτει ζητήματα σχετικά με το ποιος κατέχει τα πνευματικά δικαιώματα των έργων που παράγονται. Οι νομικές και ηθικές διαστάσεις αυτής της νέας πραγματικότητας είναι αντικείμενο συζήτησης, καθώς το παραγόμενο έργο συχνά βασίζεται σε δεδομένα και έργα άλλων δημιουργών (Mazzone, 2022). Η φιλοσοφική ανάλυση της ιδιοκτησίας και της δημιουργικότητας πρέπει να επαναπροσδιοριστεί σε σχέση με την αυτοματοποίηση και την τεχνολογική εξέλιξη.

Ανθρώπινη δημιουργικότητας και η φιλοσοφική θεώρηση

Στην φιλοσοφία της τέχνης και την αισθητική η ανθρώπινη δημιουργία αποτελεί έκφραση της ελεύθερης βούλησης, της εμπειρίας και της ψυχής (Kant, 1790). Ο Kant υποστήριζε ότι η τέχνη οφείλει  να εμπεριέχει μια μορφή αυθεντικότητας και πνευματικής προσπάθειας, κάτι που είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης. Η αυτοματοποίηση της δημιουργίας μέσω AI προκαλεί ερωτήματα σχετικά με το αν η τέχνη μπορεί να έχει ουσία, όταν στερείται της ανθρώπινης ψυχής και της ελεύθερης βούλησης.

Ο Derrida (1996) ανέδειξε την έννοια της «ανορθότητας» και της «αμφισημίας» στη φιλοσοφία της τέχνης, υπογραμμίζοντας ότι η σημασία και η αξία της τέχνης είναι αμφίδρομη και ερμηνεύσιμη. Σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση AI δημιουργεί μια νέα διάσταση, όπου η σημασία και η αξία του έργου εξαρτώνται από την ανθρώπινη ερμηνεία και την ηθική στάση απέναντί του. Έτσι, η φιλοσοφική κριτική καλεί σε επανεξέταση της έννοιας της δημιουργικότητας και της αυθεντικότητας στην ψηφιακή εποχή.

Ηθική και κοινωνική διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης στην τέχνη

Η ηθική φιλοσοφία επισημαίνει τη σημασία της ευθύνης και της διαφάνειας στη χρήση της τεχνολογίας. Ο Arendt (1958) τόνισε ότι η ανθρώπινη ευθύνη είναι θεμέλιος λίθος της ηθικής και της πολιτικής ζωής. Με την εμφάνιση της AI, τίθενται ερωτήματα σχετικά με το ποιος φέρει την ευθύνη για τυχόν ηθικά ζητήματα που προκύπτουν από τη χρήση της, όπως η παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων ή η δημιουργία έργων που ενδεχομένως προωθούν προκαταλήψεις και στερεότυπα.

Επιπλέον, η κοινωνική διάσταση της τεχνολογικής εξέλιξης αφορά στη διατήρηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και στη διασφάλιση ότι η τέχνη δεν υποβαθμίζεται σε απλή οικονομική δραστηριότητα. Η φιλοσοφική ανάλυση της ηθικής υποδεικνύει ότι η τεχνολογία πρέπει να χρησιμοποιείται με γνώμονα την προώθηση της ανθρώπινης ευημερίας και της πολιτισμικής ταυτότητας (Heidegger, 1977). Η διαμόρφωση κανόνων και αξιών που θα διασφαλίζουν την ηθική χρήση της AI αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για ένα δίκαιο και ανθρώπινο μέλλον.

 Το Μέλλον και η συμβολή της φιλοσοφίας και των τεχνών. 

Η φιλοσοφία και η τέχνη μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλεία κριτικής σκέψης και υποστηρικτές ηθικών και αξιακών προσεγγίσεων στη χρήση της AI. Ο Heidegger (1977) προειδοποιούσε ότι η τεχνολογία μπορεί να οδηγήσει σε μια αποξένωση του ανθρώπου από τον κόσμο, αν δεν διατηρηθούν οι ηθικές και πνευματικές αξίες. Αντίστοιχα, η αισθητική θεωρία καλεί σε μια βαθύτερη κατανόηση της σημασίας και του ρόλου της τέχνης στη ζωή μας, πέρα από τη λειτουργικότητα και την αυτοματοποίηση.

Συνεπώς, η διαλεκτική σχέση μεταξύ φιλοσοφίας και τέχνης μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας ηθικής και πολιτισμικά ευαίσθητης προσέγγισης στη χρήση της AI, διασφαλίζοντας ότι η τεχνολογία θα υπηρετεί την ανθρώπινη δημιουργικότητα και αξία (Danto, 1981). Και πάλι ο παράγων άνθρωπος και οι αποφάσεις του υπερτερούν.

Συμπληρωματικά στοιχεία

Οι παραγωγοί και οι καλλιτέχνες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση και την εξέλιξη της πολιτισμικής μας ταυτότητας. Η ανθρώπινη δημιουργικότητα, η εμπειρία και η αυθεντικότητα που φέρνουν είναι ανεκτίμητες και μοναδικές. Αναγνωρίζουμε ότι η τέχνη είναι μια πηγή έμπνευσης, ψυχικής ανάτασης και πολιτισμικής κληρονομιάς, και η συμβολή τους στην κοινωνία είναι ουσιώδης (UNESCO, 2001).

Ταυτόχρονα, η τεχνολογία, και ειδικότερα η τεχνητή νοημοσύνη, μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πολύτιμο εργαλείο που συμπληρώνει και ενισχύει το έργο τους. Δεν στοχεύει να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα, αλλά να ανοίξει νέους δρόμους και ευκαιρίες, ενισχύοντας την καινοτομία και την πρόσβαση σε νέες μορφές τέχνης (McCosker & Wilken, 2020). Η συνεργασία μεταξύ τεχνολογίας και ανθρώπινων δημιουργών μπορεί να οδηγήσει σε πρωτότυπα και μοναδικά έργα, εμπλουτίζοντας τον πολιτισμό μας.

Ωστόσο, η εισαγωγή αυτών των τεχνολογιών φέρνει και σημαντικές προκλήσεις, ιδιαίτερα στον οικονομικό τομέα. Οι καλλιτέχνες και οι παραγωγοί συχνά αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα σχετικά με τη βιωσιμότητα και την ανταμοιβή της εργασίας τους. Σύμφωνα με μελέτες, η ψηφιοποίηση και η αυτοματοποίηση μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την απασχόληση και τα έσοδα των δημιουργών, δημιουργώντας ανισότητες και δυσκολίες στην εμπορική αξιοποίηση της τέχνης (World Intellectual Property Organization, 2020). Η διαμόρφωση δίκαιων και βιώσιμων οικονομικών μοντέλων αποτελεί βασική προτεραιότητα για την προστασία της δημιουργικής κοινότητας.

Είναι σημαντικό να αναπτυχθούν πολιτικές και στρατηγικές που να διασφαλίζουν την οικονομική προστασία και την αξιοπρεπή ανταμοιβή των δημιουργών, ενώ παράλληλα προάγουν την καινοτομία και την πρόσβαση σε νέες αγορές (European Parliament, 2022). Η βιώσιμη ανάπτυξη στον χώρο της τέχνης πρέπει να συνδυάζει την οικονομική ευημερία με τον σεβασμό στην ανθρώπινη δημιουργικότητα. Η ηθική και υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας είναι απαραίτητες για να διασφαλιστεί ότι η τέχνη παραμένει αυθεντική και δίκαιη, και ότι οι δημιουργοί λαμβάνουν την αναγνώριση και την ανταμοιβή που τους αξίζουν (UNESCO, 2019).

Συνολικά, η σωστή ισορροπία μεταξύ ανθρώπινης δημιουργικότητας και τεχνολογικής προόδου, σε συνδυασμό με υπεύθυνες οικονομικές πολιτικές, μπορεί να οδηγήσει σε έναν πολιτισμό πλούσιο, καινοτόμο και βιώσιμο. Η συνεργασία και ο σεβασμός ανάμεσα σε όλους τους εμπλεκόμενους είναι το κλειδί για ένα λαμπρό μέλλον στον χώρο της τέχνης και του πολιτισμού (OECD, 2021).

Συμπερασματικά

Εν συντομία το πιο χρήσιμο συμπέρασμα ίσως να είναι αυτό που παρουσιάζει ο Δαμιανίδης (2024) στην μελέτη του (διατριβή) με τίτλο “Η Χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (A.I.) στη Μουσική Δημιουργία του έργου «G2A»” ο οποίος αναφέρει:   “Παρόλο που πρωτίστως υπάρχει διάθεση οι εν λόγω τεχνολογίες να λειτουργούν σαν ένα σημαντικό εργαλείο για την εξέλιξη της δημιουργικής διαδικασίας των δημιουργών, η γνώση και σωστή εκτίμηση της ιστορικής εξέλιξης, που κατ’ επέκταση θέτει τις σωστές βάσεις στη παιδεία ως προς τη χρήση νέων τεχνολογιών, είναι εκείνη που ίσως να μπορεί να καθορίσει την έκβαση της εξέλιξης του ανθρώπου σαν δημιουργική και συναισθηματική οντότητα.” 

Βιβλιογραφικές Αναφορές για το παραπάνω κείμενο

European Parliament (2022). Policy Recommendations on Supporting Creative Industries.

Gibbs, S. (2019). "The Authenticity Dilemma in AI-Generated Art." The Guardian.

Huang, C., & Chen, Y. (2020). "AI in Music Composition: Opportunities and Challenges." Journal of Music Technology.

Mazzone, J. (2022). "AI Art and Copyright: Who Owns the Future?" ArtLaw Journal.

McCosker, A., & Kember, S. (2020). "Artificial Creativity and the Future of Music." Media International Australia.

McCosker, A., & Wilken, R. (2020). Digital Creativity and the Arts. Journal of Cultural Innovation.

OECD (2021). The Cultural and Creative Sectors in the Post-Pandemic World.

Ohio University. How AI is transforming the creative economy and music industry. Ανακτήθηκε από https://www.ohio.edu/news/2024/04/how-ai-transforming-creative-economy-music-industry

Rieger, O. (2023). "The Rise of AI in Creative Industries." Technology & Society Journal.

UNESCO (2001). Universal Declaration on Cultural Diversity.

UNESCO (2019). Intellectual Property and Cultural Heritage.

Vincent, J. (2021). "AI and the Future of Artistic Integrity." Wired.

World Intellectual Property Organization (2020). The Impact of Digital Technologies on Creativity and Innovation

Δαμιανίδης Ιωάννης (2024). “Η Χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (A.I.) στη Μουσική Δημιουργία του έργου «G2A»”Τμήμα Μουσικών Σπουδών Φιλοσοφικής Σχολής, ΜΠΣ : «Μουσική τεχνολογία και Σύγχρονες Πρακτικές», ειδίκευση Μουσική Δημιουργία για Νέα Μέσα.

Σημειώσεις μου από το μεταπτυχιακό του ΕΑΠ Φιλοσοφία & Τέχνες.